Wystawa #StolenMemory zostanie zaprezentowana na dębickim Rynku od 25 marca do 27 kwietnia 2026 roku. Ekspozycja przypomina o osobistych przedmiotach odebranych więźniom obozów koncentracyjnych oraz o trwających poszukiwaniach ich rodzin.
Poruszające świadectwo historii na dębickim Rynku
Od 25 marca do 27 kwietnia 2026 r. na Rynku w Dębicy będzie można oglądać objazdową wystawę #StolenMemory, przygotowaną przez Arolsen Archives. Uroczyste otwarcie ekspozycji zaplanowano na 25 marca o godzinie 10:00.
Wystawa prezentuje historię rzeczy osobistych odebranych osobom deportowanym do nazistowskich obozów koncentracyjnych podczas II wojny światowej. Wśród zachowanych przedmiotów znajdują się m.in. fotografie, dokumenty tożsamości, listy, biżuteria, obrączki, zegarki czy portfele, które przed aresztowaniem należały do więźniów i stanowiły część ich codziennego życia.
Nazistowskie władze określały te przedmioty mianem „efektów”, traktując je jako mienie konfiskowane po przybyciu więźniów do obozów. W wielu przypadkach depozyty były przechowywane w magazynach obozowych, a następnie przewożone wraz z więźniami do innych miejsc przetrzymywania. W obozach zagłady mienie ofiar było natomiast przejmowane i sprzedawane przez nazistów, a uzyskane środki zasilały gospodarkę wojenną III Rzeszy.
Znaczna część zachowanych przedmiotów pochodzi z obozu koncentracyjnego Neuengamme, a także z Dachau, Bergen-Belsen oraz więzienia gestapo w Hamburgu. Ich właścicielami byli głównie więźniowie polityczni i robotnicy przymusowi pochodzący z ponad 30 krajów, przede wszystkim z Europy Środkowej i Wschodniej.
Kampania #StolenMemory, zainicjowana w 2016 roku przez Arolsen Archives, ma na celu odnalezienie rodzin ofiar nazistowskich prześladowań i zwrot zachowanych rzeczy osobistych. Do dziś kilka tysięcy takich przedmiotów wciąż czeka na przekazanie prawowitym właścicielom lub ich potomkom. Dzięki pracy międzynarodowej sieci wolontariuszy oraz nowym narzędziom wyszukiwania w internecie w ostatnich latach udało się zwrócić wiele depozytów rodzinom ofiar.
Honorowi goście:
Pan Holger Mahnicke – Konsul Generalny Republiki Federalnej Niemiec
Pani Ewelina Karpińska-Morek – koordynator kampanii #StolenMemory w Polsce z up. Arolsen Archives
Pani Łucja Szumańska – Europejskie Centrum Pamięci i Pojednania imienia Księżnej Jabłonowskiej
Osoby zainteresowane mogą również sprawdzić archiwum online na stronie stolenmemory.org, gdzie publikowane są nazwiska właścicieli oraz informacje o przechowywanych przedmiotach.
Wystawa #StolenMemory prezentowana w Dębicy to część działań edukacyjnych i upamiętniających ofiary nazistowskich prześladowań, przypominając o indywidualnych historiach ludzi, których życie zostało przerwane przez wydarzenia II wojny światowej.